Een noodsituatie: de vraag is niet óf je ermee te maken krijgt, maar wanneer

Regeren is vooruitzien. Voor ondernemen geldt dat ook. Dat betekent onder andere voorbereid zijn op calamiteiten. Maar als ondernemer ben je vooral bezig met klanten, personeel, financiën en groei, en minder met mogelijke tegenslagen. Toch is het verstandiger om hiermee wel aan de slag te gaan, zegt ondernemersadviseur Christaan Hazelaar.

Uitval van stroom of internet, een hack, of extreem weer. Dit soort onverwachte situaties kunnen flinke gevolgen hebben voor Nederlandse ondernemers. Toch zijn er maar weinig ondernemers echt goed voorbereid op onverwachte situaties, ziet Christiaan Hazelaar, ondernemersadviseur bij de Kamer van Koophandel (KVK). ‘We hebben daar eerder dit jaar onderzoek naar gedaan. Daaruit blijkt dat bijna de helft van de ondernemers het belangrijk vindt om voorbereid te zijn op een acute crisis, maar dat slechts een op de tien ondernemers ook echt goed is voorbereid op een grootschalige verstoring. Veel mensen denken dat het wel los zal lopen.’  

Gevolgen van stroomuitval 

Wie een beetje het nieuws in gaten houdt, zou alert moeten zijn. Gegevens van miljoenen Nederlanders lagen op straat door een hack bij een telecomprovider en door een brand bij een datacenter in Almere moesten verschillende bedrijven de deuren tijdelijk sluiten. ‘Het is niet de vraag óf je als ondernemer een keer met een calamiteit te maken krijgt, maar wanneer’, zegt Hazelaar. Dat kan iets groots zijn, maar ook van een kleine storing kan een ondernemer al veel last hebben. ‘Stel dat je een halve dag zonder stroom zit. Hoe kom je dan je pand in als je elektronisch beveiligde deuren hebt? Hoe houd je je producten vers zonder koeling? Hoe regel je betalingen als het pinapparaat niet werkt? Kun je zonder toegang tot internet je klanten bereiken als al hun gegevens in de cloud staan?’ 

Buffer voorkomt geldzorgen 

Hazelaar ziet dat veel ondernemers vooral de risico’s van stroomuitval en cybersecurity onderschatten. ‘Veel zzp’ers die ik spreek, zeggen: joh, ik heb alleen een laptop en een externe harde schijf, het zal allemaal wel meevallen. Maar wat is de impact als je met klantgegevens werkt en die worden gehackt? Of stel dat je vlak voor een deadline zit en je hebt geen stroom? Dat zijn heel vervelende situaties.’  

Ook wateroverlast of juist een gebrek aan water kunnen grote gevolgen hebben. ‘Voor boeren bijvoorbeeld. Door watertekort zien ze hun oogst halveren. En de omzet ook.’ 

Hazelaar ziet bovendien dat kleine zelfstandigen vaak maar een beperkte financiële buffer hebben. ‘Als hun bedrijf een paar weken stilligt, zitten ze meteen in de geldzorgen. Stel jezelf daarom de vraag: hoe lang kan ik het me permitteren om mijn bedrijf te sluiten bij bijvoorbeeld een stroomstoring of overstroming?’  

Ver weg komt dichtbij 

Natuurlijk horen risico’s bij ondernemen, maar veel situaties zijn beheersbaar. Hazelaar: ‘Waar het om gaat, is dat je als ondernemer voorbereid bent om klappen van buitenaf te kunnen opvangen.’ Soms zijn de gevolgen niet meteen zo duidelijk. Neem de onrust in het Midden-Oosten. ‘Dat lijkt ver van het bed voor een ondernemer. Maar door die onrust mijden veel schepen het Suezkanaal en varen ze via Afrika. De onderdelen die deze ondernemer importeert uit het Midden-Oosten, zijn daardoor ineens veel langer onderweg. De vraag is dan: heb je een voorraad? Of kun je omschakelen naar een andere leverancier? Het is goed om hier vooraf over na te denken.’ 

Zorg voor plan B 

Hazelaars advies: trek als test tijdelijk de stekker uit je bedrijf – zowel letterlijk als figuurlijk – en kijk wat de gevolgen zijn. Bedenk welke situaties jouw bedrijf kunnen treffen, dichtbij en ver weg. Dat kun je zelf doen, maar het kan ook nuttig zijn om met vak- of branchegenoten te overleggen. Of met ondernemers bij jou in de buurt. Misschien kun je bijvoorbeeld samen een aggregaat kopen en afspraken maken waar jullie elkaar treffen bij een stroomstoring.’ 

Dit betekent overigens niet dat een bedrijf bij alle calamiteiten op volle sterkte moet kunnen doordraaien. Als er maar een plan B is. ‘Een ondernemer die tijdelijk zijn winkel moet sluiten, kan bijvoorbeeld misschien wel bezorgen.’ 

KVK Noodsituatiescan 

Het KVK Adviesteam denkt graag mee met ondernemers over mogelijke rampspoed en manieren om die te ondervangen. ‘Ondernemers kunnen met ons sparren over wat-als-scenario’s. We lossen het niet voor hen op, maar denken mee zodat de ondernemer zelf een goed plan kan maken.’ 

De KVK Noodsituatiescan is hierbij een eerste stap naar meer inzicht. Die maakt ondernemers in enkele minuten bewust van mogelijke risico’s en de zwakke plekken in een bedrijf. In de scan staan bijvoorbeeld vragen over kritieke bedrijfsprocessen, de bescherming van data en voorraadbeheer. Aan de hand van de antwoorden die ondernemers geven, komt er een advies uitrollen waar ondernemers verder mee aan de slag kunnen.  

‘Het voorbereiden op een noodsituatie mag best wat tijd kosten’, besluit Hazelaar. ‘Het is niet ingewikkeld, maar wel serieus. Benader het ook op die manier. Net als boekhouding en acquisitie hoort ook dit bij goed ondernemerschap. Een goede voorbereiding kan je rust, continuïteit en financiële zekerheid bieden, waarbij het wel of juist niet hebben van een plan een groot verschil kan maken.’