‘Eén brand kan je bedrijf volledig ontwrichten: ik neem liever geen risico’s’

Een gezond melkveebedrijf begint met gezonde koeien. Dat is het motto van Mark van Lipzig, mede-eigenaar van melkveebedrijf Brosa in het Limburgse Velden. Daarom ziet hij brandveiligheid ook als topprioriteit. ‘De kans op een stalbrand is niet groot, maar de gevolgen kunnen enorm zijn. Dat wil ik graag voorkomen.’ 

Brosa is een melkveebedrijf met 385 melkkoeien en 250 jongveekoeien die worden gemolken door in totaal zes melkrobots. Het bedrijf produceert 3,8 miljoen liter melk per jaar, waarvan 90% naar zuivelcoöperatie FrieslandCampina gaat en wordt verwerkt in onder meer melkpoeder en kaas. De overige 10% verwerken ze met hun eigen bedrijf, Zuivel van Nu. ‘We hebben een minifabriek op het erf waar we niet alleen melk bottelen, maar bijvoorbeeld ook vanillepudding, rijstepap en ijs produceren. Die verkopen we in een automaat op onze boerderij en via onze webshop. Ook leveren we aan winkels en horecazaken – van Paleis ’t Loo tot de supermarkt om de hoek’, vertelt Mark van Lipzig enthousiast.

Hoe zorg je voor het welzijn van je dieren?

‘Juist om te kunnen presteren, zet ik mijn dieren op één. Een gezond bedrijf begint bij gezonde dieren. Daarom doe ik er alles aan om de koeien te beschermen. De melkrobot voert bijvoorbeeld allerlei metingen uit tijdens het melken en verzamelt zo waardevolle data. Als de dieren mineralen tekortkomen of koorts hebben, krijgen we daar een melding van, zodat we daarop kunnen sturen. Daarnaast kunnen onze koeien zich op de boerderij vrij bewegen. De deuren van de stal staan ’s zomers open, zodat ze naar buiten kunnen wanneer ze dat willen. Ze bepalen ook zelf wanneer ze gemolken worden: als er druk op de uiers komt, lopen ze vanzelf naar de melkrobot toe. Door ze niet te forceren en uit hun ritme te halen, voorkom ik dat en zich opgejaagd voelen.’

Welke rol speelt brandveiligheid voor jou?

‘Een heel belangrijke. Ik ben me ervan bewust dat een stalbrand de continuïteit van mijn bedrijf in gevaar kan brengen. Na een brand ben je misschien nog wel vijf jaar bezig met het herstellen van alle schade. Eerst moet je je dieren ergens anders onderbrengen, dan moet je je hele boerderij opnieuw opbouwen. Dat kost veel tijd en energie, dus dat wil ik graag voorkomen. Het lijkt me vreselijk als mijn boerderij in de fik staat en ik alleen machteloos kan toekijken.’

Wat heb je daar bij de bouw van je nieuwe stal aan gedaan?

‘Toen ik in 2015 een nieuwe stal liet bouwen, greep ik het aanbod van Interpolis om me te laten adviseren over brandveiligheid met beide handen aan. Met onder andere risicodeskundige Wim Niessen heb ik veel gesproken over hoe we de stal zo konden inrichten dat brand hier geen kans heeft, en dat áls een brand zich toch voordoet, we kunnen ingrijpen om de schade te beperken.’

Welke adviezen kreeg je om brand op de boerderij te voorkomen?

‘Een eerste advies was om het hooi niet op te slaan in de stal waar de koeien staan. Hooi is zeer brandbaar materiaal. We bewaren dit daarom in een apart (brand)compartiment. Verder is er bij de aanleg van zonnepanelen op het dak voor gezorgd dat de omvormers buiten de stal hangen tegen een betonnen muur. Daardoor kunnen de apparaten hun warmte goed kwijt.’

Van welke risico’s maakte de adviseur je verder nog bewust?

‘Bijvoorbeeld van de gevaren die een mestkelder met zich kan meebrengen. Door mest ondergronds te bewaren kan er een gasbom ontstaan, als de gassen niet goed weg kunnen. Daarom hebben wij een speciale vloer laten plaatsen met openingen in de grond en goede ventilatie. Daarnaast hebben we automatische mixers die de mest vloeibaar houden en gasvorming verminderen.’ 

Veel branden ontstaan door een fout of onveilige situatie in een elektrische installatie. Wat doe je eraan om dat te voorkomen?

‘Sinds ik dit weet, laat ik mijn machines en installaties extra goed onderhouden. Ik heb een onderhoudscontract afgesloten, waardoor de melkinstallaties drie keer per jaar worden nagelopen en onderdelen die versleten zijn meteen worden vervangen. Zo weet ik zeker dat alle processen veilig en goed verlopen, dat ik geen kapotte kabels heb of olielekkages. Zonder dat ik er zelf actief over moet nadenken. Ook knaagdierenpreventie speelt daarin een belangrijke rol. Als muizen of ratten aan de kabels knagen, krijg je kans op kortsluiting. Daarom komt er maandelijks een bedrijf controleren of er knaagdieren aanwezig zijn in de stal en zetten ze vallen om ze te bestrijden. Ik heb daarnaast ook katten die de muizen op een natuurlijke manier weghouden.’ 

Je liet ook een elektrakeuring uitvoeren door Interpolis. Waarom?

‘Klopt. Dat is pas sinds 2022 een verplichting voor agrarische bedrijven. Maar ik vond het na de bouw al een fijn idee, omdat deze keuring ons een goed beeld gaf van de staat van ons elektrisch materieel en de mogelijke risico’s en gebreken.’

Wat zou Interpolis nog beter kunnen doen?   

‘De premies laag houden, zou fijn zijn. Al moet ik zeggen: dat is in feite wat ze bereiken door preventie in de sector te stimuleren. Als er minder branden ontstaan, zijn er minder claims en blijven de premies betaalbaar. Bovendien is het goed en belangrijk voor het imago van de sector.’